Dirk van Weelden

Op een van de eerste dagen dat ik hier alleen door de stad liep plensde het. Wandelaars, flaneurs, toeristen, ze waren voor het leeuwendeel uit beeld verdwenen. Ik moest terug naar huis, naar mijn kleine maar goed uitgeruste appartement in de Upper East Side. 

Ik werd omringd door mensen die liepen, dribbelden en schuifelden richting subway station. Om ons heen de grote oude dierenlichamen van de wolkenkrabbers rond Wall street. Vermoeide gezichten, grote lelijke jassen en regenlaarzen tegen het weer. Een beetje norse sfeer hing er wel in de menigte die in een ongehaast  tempo in de ondergrondse wereld afdaalde. Op de smalle trap, -met metalen platen om de rand van de treden te beschermen, zo onstellend versleten dat  ze glommen als een pasgepoetste zilveren theepot-, werd ik heerlijk rustig vanbinnen. 

De regen verenigde me met de New Yorkers. We waren allemaal even nat. Allemaal om een uur of zes op weg naar huis. Ik na een dag opnames voor de televisie-documentaires, zij na een dag op een bank, een reclamebureau, een reisbureau, een overheids-instelling. Een New Yorker kon ik mezelf nog lang net noemen, maar ik onderging een moment dat, hoe vluchtig het ook was, niets anders behelsde dan New Yorker-worden. 

New York is nog steeds een van de voornaamste podia waar het wereldgebeuren in al zijn rauwheid en dynamische glorie wordt opgevoerd. Maar het is ook een onbeschaamd zelfbewuste, nostalgische stad geworden. Alsof ergens in de jaren negentig massaal besloten is dat men de toekomst -hoe die ook zal zijn- zal gaan vormgeven naar het ideaalbeeld dat de stad van zichzelf heeft: de stijl die hier heerste tussen pakweg 1925 en 1965. Huizen, parkjes, gevels, die in een eerdere periode zonder genade of spijt zouden zijn gesloopt, vermalen en als puin onder een neiuw viaduct gebruikt, zijn nu hsitorisch monument en een object van trots, kopieerdrift, toeristische aandacht. Met de komst van het toerisme zijn de New Yorkers als een toeist naar hun eigen geschiedenis gaan kijken. En godallemachtig, wat is het dan opeens een stokoude stad. Wat is hier veel begonnen, versleten, kapot gegaan, verloederd en afgestorven en weer fris en jong opnieuw begonnen!

Nog tot eind april loop ik hier rond. Af en toe heb ik tijd om iets op te schrijven. Om een schrijfmachine te zoeken. Ik wil naar huis met een Olivetti Lettera 22 van rond 1960. Zondag ga ik voor het eerst op zoek. Op een rommelmarkt in Brooklyn, Lafayette Avenue.

 Een kleine eeuwigheid geleden had ik een rubriek in een maandblad dat O heette en zich afficheerde als ‘glossy voor intellectuelen’. En het was daartoe een moedige poging. Er waren naast allerlei reportages en rijk geïllustreerde verhalen nog meer rubrieken. Eentje die over technische ontwikkelingen ging, eentje die gebeurtenissen besprak in de politiek, eentje die kritieken leverde op films en boeken en eentje van mij.

Mijn rubriek, zo had ik bedacht, kon over alles gaan, als het maar niet ‘belangrijk’ was. Daarmee dacht ik me van de rest van het blad te onderscheiden, want alles daarin was nadrukkelijk ‘belangrijk’ (een schandaal, een openbaring, een nieuwe held, een trend). Mijn rubriek had als titel Trivialistiek.

            Daaraan moest ik denken toen ik daarnet onder de douche het voornemen opvatte om een stukje te schrijven over scheren. De internationale financïele wereld schudt op zijn grondvesten; de ijskappen smelten; miljarden mensen leven in honger, armoede en angst; oorlogen, begonnen door misdadigers voor hun eigen bittere gelijk en gewin kosten honderdduizenden mensenlevens; en dan zijn er ook nog mishandelde ponies, zwerfpuppies en de armoedige kermis-act in het parlement waar men bekvecht over de rijksbegroting.

            Allemaal van groot belang en ik publiceer dan een stukje over een experiment dat ik heb gedaan. Een scheerexperiment. Al een jaar of anderhalf geleden ben ik opgehouden me te scheren met scheerzeep. Ik kreeg er een geïrriteerde en uitgedroogde huid van. Moest ik weer allerlei geparfumeerde dagcrèmes van mijn lief opsmeren. De oplossing bestond uit scheerolie van Williams. Een torpedovormig plastic flesje waaruit druppels komen met een frisse, naar menthol geurende olie. Werkt perfect en nooit meer zo’n naar en uitgedroogd gevoel.

Van de week stond ik me onder de douche te scheren – aan te raden: blind scheren, of eigenlijk op de tast, duurt iets langer, veel nauwkeuriger en nooit meer snijwondjes- toen opeens het flesje leeg bleek te zijn. Zuchtend een handdoek omgeslagen en gedaan waaraan ik weleens dacht  wanneer mijn gedachten al scherend uitkwamen bij de Grieken en Romeinen. Die gebruikten geen scheerzeep, maar olijf-olie. Dus daar liep ik, druipend in mijn badhanddoek van de keuken naar de badkamer met de fles extra vergine.

De dosering vereist nog een beetje oefening of een fijner tuitje, maar het scheerresultaat was voortreffelijk. Zolang je de mesjes afspoelt of afveegt en je met goed warm water werkt scheert het minstens zo goed als zeep of scheer-olie van Williams. Je hoofd nog een keer onder de warme waterstraal en er blijft een goed verzorgde, heel licht naar kruiden of groenten geurende gezichtshuid achter. Als Alexander van Pella stapte ik de badkamer uit.

Uitermate vreemd

Vanaf het moment dat ik op de schrijfmachine geschreven bladzijden op mijn blog ging zetten, namen de reacties flink toe. Vooral vanuit de Verenigde Staten, van schrijfmachine-liefhebbers en zogenaamde ‘typecasters’. Van de weeromstuit nam ik het besluit mijn typecasts is het Engels te schrijven. Om de contacten met die aardige en boeiende mensen die zich gemeld hadden levend te houden.

            Inmiddels nemen de reacties nog altijd in aantal toe. Maar er gebeurt iets uitermate vreemds. Ik kreeg nu in een week tijd al twee keer reacties van mensen in het Engels, die later, toen ik hun blogs opzocht of in email contact met ze kwam, Nederlands bleken te zijn!

            Maar het is verwarrend. Het is heerlijk om gelezen te worden. En ik verwacht dat ik bij het werk aan het boek dat ik over schrijfmachines wil maken een hoop baat zal hebben van de feedback die deze lezers me geven. Maar ik voel me onzeker over het schrijven in het Engels. Ik heb het idee dat ik veel te bot en simplistisch schrijf in die taal. Of misschien wel veel tuttiger dan ik besef.

Very peculiar

From the day I started posting typewritten pages on my blog, more reactions started coming in. Mostly from people in the United States, typewriter lovers and socalled ‘typecasters’. In the excitement I decided I would write my typecasts in English. To stay in touch with those nice and interesting people overseas.

            The amount of comments keeps growing. But something very peculiar is happening. Last week I received a few comments written in English from people who, when I looked up their blogs or emailed them, turned out to be Dutch.

            It is confusing. It’s great to be read and I’m sure I will profit from the feedback while writing my typewriter book. But I feel somewhat insecure writing in English, thinking I’m simplistic and crude in it. Or maybe much cornier than I realize.

Ik zag een ridderfilm waarin de helden in een belegerde vesting zitten. Een overmacht buiten de poorten. Bestookt met vuurbollen, rotsblokken en rottende kadavers houden ze vol. Ze vechten tot de laatste man. Ze worden heldhaftig en tragisch afgeslacht. Ik begreep er niets van. Het kwam mij dom over.

Waarom zou het verhaal niet anders kunnen lopen? Bijvoorbeeld zo: de verdedigers veranderen de vesting in een brandbom, met houtstapels, olie, pek, alles wat maar licht ontvlambaar is. Onderwijl graven ze een tunnel om binnen de vesting zelf de binnenstormende aanvallers in de rug te kunnen aanvallen. De vesting wordt een binnenstebuiten gekeerd Trojaans Paard. De belegeraars krijgen via in scene gezet verraad greep op de poort. Overmoedig vallen ze binnen en zien de verdedigers voor zich uit wegvluchten in de gebouwen.

Zodra de verdedigers veilig onder de grond zijn sluiten ze de poort. Ze steken de burcht in de fik, ontvluchten door de tunnel en laten de tunnel achter zich instorten.

De burcht zelf is ondermijnd, een reusachtige booby trap, die in een oogwenk met olie, pek en brandend hout op de veroveraars neervalt. Muren die op scherp stonden tuimelen. De veroverde vesting wordt de ondergang van haar veroveraars. Buiten de poort staan de ontsnapte verdedigers, die iedereen die uit het inferno wil ontsnappen erin terug drijven of afslachten

Vesting en vijand vergaan tot as. De verdedigers trekken verder en bouwen ergens anders een nieuwe burcht. Of besluiten wijselijk nooit meer een vesting te bouwen.

Vandaag trekt dit blog een nieuw jasje aan. Het is geen groot verschil, maar ik heb de indruk dat de typecasts beter over komen en toch de menu’s in de kantlijn overzichtelijk blijven. Het is nog lang niet mooi, maar het vervult naar behoren zijn functie, zullen we maar zeggen.

Een nakomende gedachte, na het hele gedoe van het maken van het vorige bericht. Toen mijn schik dat het gelukt was om een bladzijde typoscript in dit blog op te nemen wat bekoeld was, bedacht ik me het volgende. Zoekmachines nemen de inhoud van zulke teksten die als beeld (jpeg) zijn ingeladen niet als tekst waar.

Alleen een titel of een etiket (tag) zorgt ervoor dat ze boven komen drijven in de context die ontstaat als iemand verwante zoektermen intikt in het zoekvenster.Wie zijn teksten ‘typecast’ wordt grotendeels onzichtbaar voor de leesmachines die het verkeer van automatische verbindingen regelen op het internet. Daarmee werp je een drempel op. Je wordt moeilijk vindbaar. 

Alleen als iemand zijn hele blog wijdt aan dit procedee en ermee verwante verschijnselen en dat door titel en ondertitel bekend maakt kun je hem als lezer vinden, via tekstuele zoektermen.Je zit in een blinde vlek van de zoekmachines. Of althans voorzover het tekst betreft. Want ook op afbeeldingen kun je zoeken. Maar toch is dat een storende factor: om gelezen te worden (want dat wil toch iedereen die iets schrijft en openbaar maakt) jezelf vermommen als plaatje.  

Ik heb vanmiddag de eerste bladzijde van het typoscript hieronder ook bewerkt met Adobe Reader pro 7 en door middel van OCR (optische tekenherkenning) een pdf bestand gemaakt dat je wel digitaal kunt doorzoeken, maar niet bewerken. Er zaten opmerkelijk genoeg geen fouten in. Wel waren er woorden die het systeem niet herkende, maar dan had hij de oorspronkelijke letters opgenomen. Tweede opvallende feit was dat het lettertype waarin het programma me de tekst toonde sterk leek op dat van de schrijfmachine waarop ik het geschreven had. Ik zal op een andere machine (bv. mijn Underwood Touchmaster 5) iets schrijven en kijken of dat iets uitmaakt.

Dit zijn de mogelijkheden: 1. typoscript overtikken op je digitale toetsenbord.

 2. typoscript inscannen als jpeg (typecasting)

3. typoscript via OCR als pdf bestand in je blog opnemen.

Mijn voorkeur (nog weer een kwaliteitsverhogende procedure) gaat uit naar de eerste. Het komt neer op optimale trouw aan de schrijfmachine en optimale erkenning van de digitale werkelijkheid.