In de loop der jaren heb ik op Koninginnedag heel wat mooie schrijfmachines op de kop getikt. Een schitterende Underwood Universal uit 1948 zo’n tien jaar geleden onder andere. En de imposante Hermes Ambassador (een reus van een kantoormachine met brede wagen) voor drie euro vorig jaar nog. Lintje erin en ze waren gebruiksklaar.
Dit jaar nam ik me voor geen tijd of moeite te steken in het zoeken naar schrijfmachines. Ik liep naar het huis van vrienden op de Lauriergracht waar onze dochter bij haar vriendinnetje een vrijmarkt-plaatsje ging uitbaten en zei hardop: ‘Ik ga niet zoeken en zelfs als ik toevallig schrijfmachines te koop zie, laat ik ze staan. Tenzij het echt iets heel bijzonders is.’
De dag kabbelde voorbij. Er stond een koude wind. Af en toe maakte ik een ommetje over de grachten en door de straatjes. Ik kocht een schreeuwlelijke Bruna editie (Nederlandse vertaling) van J.G. Ballards Concrete Island uit de jaren zeventig voor twee euro en werd geleidelijk aan bloedchagrijnig. Verveling, onvrede, kou, genoeg van de herrie.
Ik zit knorrig onder een parasol in een garage aan de gracht en lurk aan een glas wijn als mijn dochter Iris en haar vriendinnen Floor en Soukaya komen aanrennen. Helemaal uitgelaten. Verderop bij een stapel jassen en truien en weggegooide gordijnen hadden ze een koffer zien liggen. Er lagen lampekappen en snoeren bij. Soukaya had de koffer eruit gehaald en gedacht dat ie gewoon zwaar was, maar leeg. Floor en Iris dachten meteen aan een schrijfmachine en aan mij. Ze deden hem open en ja, een gaaf uitziende schrijfmachine.
Als een raket schoot mijn humeur omhoog. Een gestoomd houten koffer, waar de lak wat afbladderde, maar binnenin school een onbeschadigde, gebruiksklare Olympia Super Model 3 schrijfmachine met een Nederlands toetsenbord! Naast de Underwood Touchmaster 5 en de Alpina de derde machine die ik zocht om voorlopig klaar te zijn met verzamelen. En de Olympia SM3 die ik vorig jaar gevonden had was licht beschadigd en helaas uitgerust met een Oostenrijks toetsenbord. Daar zitten y en z verwisseld en zijn er toetsen met umlauts op o en u en nog meer onhandigheden. Dit was een machine waar ik al jaren naar verlangde. En hier aan de gracht, onder vodden en kapotte lampen, troffen kinderen deze vondeling aan, op minder dan en steenworp van waar ik zat te somberen en te mopperen.
Borrelend van dankbaarheid en plezier rende ik naar binnen om op de typewriter database het serienummer op te zoeken. Nog onwaarschijnlijker werd het verhaal, toen ik ontdekte dart deze machine in Willemshaven de fabriek verlaten heeft in mijn geboortejaar 1957!
Niemand weet precies wat het betekent, de liefde voor de mechanische schrijfmachine, noch de gewaarwording van het opspringende hart bij de ontmoeting met iets uit ons geboortejaar.
Vandaag heb ik om de komst van de Olympia SM3 te vieren de koffer aan de weg gezet en een foto genomen en vervolgens in de tuin een portret van die kleine en elegante Duitse draagbare schrijfmachine gemaakt. Gisteren heb ik een paar uur aan haar zitten schrijven, in de tuin. Het geratel van de toetsen galmde tussen de huizen en door de binnentuinen.
Een vriend wilde van zijn verzameling mechanische schrijfmachines af. Hij wilde er maar eentje houden en die zette hij in de boekenkast: een oude plastic Erika, waarop hij zijn eerste verhalen, zijn eerste boek geschreven had. De rest, waaronder deze Oost-Duitse Groma Kolibri, gemaakt eind jaren vijftig in Dresden, gaf hij aan mij. Van dit extreem platte schrijfmachientje ben ik al dagen een beetje ondersteboven. Ik heb er al uren aan zitten schrijven, in de tuin. Het was even wennen (je moet niet al te snel willen gaan) maar het ding (nee!, ze) schrijft heerlijk en produceert pagina’s die ook uit een heel wat robuuster kantoormodel afkomstig zouden kunnen zijn. Deze gaat in het elegante draagtasje mee op vakantie. Wie het leuk vindt om meer foto’s van schrijfmachines te bekijken en iets te proeven van de wonderlijke verliefdheid en aandacht die mensen bij deze oude apparaten kunnen voelen bezoekt deze Flickr groep, waar mensen hun collectie delen.
