Van de week arriveerde het tweede nummer van het retro-tech tijdschrift Silent Type uit Seattle, Washington, USA. Het ziet eruit als een oubollige kasteelroman met een te stempelen bibliotheek-kaart op het omslag geplakt.  Sheryl Lowry, de initiatiefneemster en maker,  wilde in deze tweede uitgave van het blad alleen gedichten en foto’s. En alles natuurlijk in facsimile, oftewel zoals het ingeleverd is: op een stuk papier, beschreven met een schrijfmachine. Sommige bladzijden zijn door middel van haar collages visuele attracties geworden. En naast de foto’s die bij de gedichten horen zijn er foto’s van schrijfmachines en overgedrukte bladzijden uit de handleidingen van schrijfmachines te zien.

Het is allemaal werk van liefhebbers, huisvlijt zo je wilt, maar wel op een hoog niveau. Dat wil zeggen met verstand van zaken, een scherp oog en zorg gedaan. En godzijdank zonder gewichtige pretenties. In Silent Type geen ondoorgrondelijke privé-uitbarstingen of poëticale uiteenzettingen met de grootheden uit de wereldliteratuur.  Het zijn niet alleen senioren en middelbaren die bijdragen leverden. Een co-productie tussen een jonge vader en zijn 3 jarige zoon, een bladzijde met beeld en tekst van een tiener en mensen van studentenleeftijd geven kleur en levendigheid aan het blad.

Wat krijgt er nu gezicht met een blad als Silent Type? Met het woord retro is meteen het grote griezelwoord nostalgie opgeroepen. Maar is dat alles wat hier meespeelt? Het is ontegenzeggelijk zo dat hier een wereld verschijnt waarin stempels, luchtpost-enveloppen, papieren brieven, polaroid-foto’s, schrijfmachines en potloden blijdschap brengen. Dat kun je nostalgie noemen. Maar die vertedering voor ‘verlaten’ materiële cultuur heeft weldegelijk een functie in het heden.  De mensen die dit tijdschrift vullen hebben niets tegen digitale media. Integendeel, ze zijn als student, docent, employe van technologie firma’s of anderszins vertrouwd met de moderne technologie. Ze zijn ook actief op het internet uit liefde voor schrijven, boeken, oude schrijfmedia en analoge fotografie.  Ze onderhouden blogs en fotosites en zijn actief in allerlei forums.

Dit blad noemt zich een retro-tech journal, maar is eerder een amalgaam van oude en nieuwe media. De medewerkers kennen elkaar via het internet, sturen de bijdragen per post op.  Vervolgens maakt Cheryl Lowry Silent Type, dat dus bestaat uit kleurenkopieën van digitale scans van typoscripten, collages en analoge foto’s.

In de tijd dat schrijfmachines en analoge camera’s nog gangbaar waren, alledaags en zakelijk gebruikt, was een tijdschrift als Silent Type ondenkbaar. Te rommelig, te amateuristisch. Nu is dat exact het gevoel dat hier vormgegeven wordt: dit is een podium voor amateurs, voor liefhebbers. Liefhebbers van poëzie, van schrijfmachines, boeken en analoge fotografie zijn hier actief. Om industriële perfectie, concurrentie met officiële bladen gaat het natuurlijk niet. Hier draait het om het specifieke, deze ene enthousiaste studente met haar oude schrijfmachine, of die dichtende en fotograferende televisie-reparateur aan de rand van de Mojave woestijn. Ze laten hun individuele sporen na, niet alleen met de betekenis van hun woorden, maar ook met de eigenaardigheden van hun eigen schrijfmachine, hun vergissingen, verbeteringen en illustraties.

Dat is een uiterst hedendaagse vorm van communiceren, lijkt me. Een manier om poëzie, vormgeving, liefde voor fotografie te delen, die onmogelijk is zonder het internet, de scanner en de digitale printer. Dit is een vorm van literaire cultuur, die misschien gebruik maakt van een liefde voor dode media, maar juist vooruit kijkt en overleeft en zich verspreidt in een eigentijdse stijl en eigentijdse middelen. Denk aan Dave Eggers en zijn McSweeney’s, dat het gebonden boek en vergeten literaire genres viert, maar toch zeer eigentijds is.

Hier een link naar de site van Strikethru, oftewel Cheryl Lowry, waar  pdfs van Silent Type #1 en #2 te vinden zijn. Of, voor $5, en verzendkosten eentje te bestellen, als je snel bent.

Hier een spread uit #2. Klik om te vergroten, uiteraard.

Bovenstaande foto heeft niet veel met onderstaande tekst te maken. Ik maakte dit beeld met mijn Google G1 telefoon, gebruik makend van het cameraprogrammaatje Camera 360, dat ik instelde op zwart wit. Ik fotografeerde mijn Groma Kolibri op de tafel in de tuin.

Vandaag ontdekte ik goed nieuws. Richard Polt, van huis uit een filosoof, maar ook een bekend verzamelaar van schrijfmachines,  heeft niet alleen een waardevolle website over schrijfmachines en een tijdschrift, ETCetera, hij heeft zich nu ook gevoegd bij de typosphere, dat wil zeggen, de wolk aan blogs, waarop mensen typecasts (scans van met schrijfmachines beschreven bladen) publiceren. Zijn blog heet Writingball en is nog maar net een paar dagen in de lucht. Daar is een ijzersterke bijdrage te lezen waarin hij antwoord geeft op de simpele vraag: waarom schrijven op een schrijfmachine als je dat ook op een computer kunt doen? Iedereen die zich die vraag wel eens stelt krijgt hier een helder en tot verder nadenken stemmend antwoord.

Wie nog meer blogs wil volgen die met de schrijfmachine gemaakt worden: op de site Strikehru (ook in mijn blogroll) vind je een lange lijst onder het kopje Typosphere

Met een proefschrift onder de titel Ubusing Culture, promoveerde Marieke Dubbelboer (1977)  vorige maand tot doctor in de Letteren aan de Rijksuniversiteit Groningen.

De ondertitel van haar proefschrift luidt: Alfred Jarry’s subversive poetics in the Almanachs du Père Ubu. Nu is het werk van Jarry, afgezien van het bekende toneelstuk Ubu Roi, al nauwelijks bekend, maar zelfs onder de liefhebbers van zijn bizarre werk gaat maar weinig aandacht uit naar de Almanakken van resp 1898 en 1901. Liever leest men de romans Superman en Messalina, of het befaamde Gestes et Opinions de Docteur Faustroll, ‘pataphysicien, roman néo-scientifique, dat de grondslag vormt voor een onderstroom in kunst en literatuur, aangevoerd door het Collège de Pataphysique. In Nederland bestaat de Nederlandse Academie voor Patafysica, (N.A.P.) ook wel Bâtafysica, die vergelijkbare tendenzen in kunst en letteren in kaart brengt en verzamelt.

Wat maakt het de moeite waard om studie te maken van die Ubu-almanakken? Dat maakt Dubbelboer zonneklaar in haar heldere geschrift. Na een aantal jaren aansluiting te hebben gezocht bij de deftiger vleugel van het Symbolisme, zoals de door hem bewonderde dichter Mallarmé, merkt Jarry dat zijn werk te provocerend en radicaal is om in die kringen te worden uitgegeven. Zelfs de tijdschriftredacteuren die tot zijn intieme vrienden behoren verklaren dat zijn werk te vreemd en duister is voor hun blad en uitgeverij. Jarry zoekt andere kanalen en adopteert de vorm van de almanak. Wij kennen alleen nog de Enkhuizer Almanak, maar in de 18e en 19e eeuw waren er ieder jaar weer honderden van dergelijke publicaties. Een mengsel van reclame, weersvoorspellingen, astrologische artikelen, vermakelijke verhaaltjes, recepten, huishoudtips en bizarre weetjes. Jarry’s manier om zich de  almanak-vorm toe te eigenen analyseert Dubbelboer als een eigenzinnige en hardhandige bevrijding van de literaire verbeelding. Allerlei eigenschappen van kunst en literatuur die we associëren met de avant-gardes van futuristen, dadaïsten, surrealisten, kubisten, zijn al te ontwaren in dit werk. De radicale vermenging van intellecuele poëzie en tekstflarden uit de volkscultuur of de boulevardpers; de versmelting van genres; het spelen met verwijzingen naar het alledaagse stadsleven met reclame, nieuws, schandalen. De oneerbiedige fragmentatie van de klassieke denkbeelden over schoonheid en verhevenheid in de kunst.

Dubbelboer toont aan dat de almanakken een van de allervroegste voorbeelden van literaire collage zijn. Ze zijn ontstaan in een milieu dat een tegencultuur vormde, een mengsel van bohème, uitgaanscultuur, mislukte en miskende schilders en dichters, muzikanten, politieke randfiguren en ritselaars. Het zijn kluchtige, soms onbegrijpelijke, maar altijd overrompelende boekjes. Dankzij Dubbelboers onderzoek is nu te zien hoe Jarry van zijn almanakken ook groepswerk maakte en musici en kunstenaars liet meewerken en bijdragen. Je leest hoe vilein en geestig de almanakken inspelen op de politieke actualiteit (vooral de Dreyfus-affaire die het land en vooral de intelligentsia scherp verdeelde). Maar ook, hoe soepel Jarry die middelpuntvliedende en niet eens onder zijn eigen naam gepubliceerde boeken gebruikte als een volgende stap in zijn  literaire ontwikkeling. Alle gekkigheid en actualiteit ten spijt, hij blijft zijn eigen mythologie en personages trouw.

Waardevol werk, dus, dit proefschrift. Inspirerende kost voor Bâtafysici en andere liefhebbers van avontuurlijk schrijven. Toen ik het uithad slaakte ik een diepe en zucht en vroeg me af, waar de Jarry’s van vandaag (waarschijnlijk als een groepje op het internet) werkzaam zijn.

Strikethru.net, van de maker Cheryl Lowry. Let op de Typosphere, de lijst van sites met typecasters.

ENGLISH TRANSLATION TYPECAST

Toch eens kijken hoe het er voor staat, dacht ik.

Verbluft stelde ik vast dat er maar liefst vijf titels verkrijgbaar zijn als digitaal boek.

Looptijd

Tempo

Straatsofa

Het Middel

De wereld van 609

Hier de link waar ze op een rijtje staan.

Aangezien ik er vast van overtuigd ben dat boeken niet zomaar verdwijnen juich ik alle initiatieven toe die ervoor te zorgen dat ik gelezen kan worden en iets verdien aan wat ik schrijf. Dus leve het e-book.

Het ebook staat in de kinderschoenen, maar ik ben met mijn vijf titels goed vertegenwoordigd.  Van Joost Zwagerman zijn er zes leverbaar, van Mulisch vier, van Hermans vier, van Rosenboom vier en van Atte Jongstra nul.

Mediamatic levert ook een bijdrage aan de manifestatie, en wel onder de titel WATSPINOZA? 

Ik heb meegewerkt aan het bedenken van de vragen, die door de hele stad op affiches staan en worden verspreid op kaartjes en via andere wegen. Het zijn vragen waarvan we hopen dat ze een reeks vervolg-vragen en gedachten op gang brengen, die mensen in de buurt brengen van het werk van Spinoza of op z’n minst nieuwsgierig maken naar het verband tussen die media-uitingen en de denkbeelden van Spinoza.   

Het project bestaat uit een expositie bij Mediamatic (Vijzelstraat 72), een website (waar iedere verspreide vraag een eigen discussie-forum heeft waarop commentaar te leveren is via internet of sms) en onvoorspelbare, nog geheime acties en uitingen.

Op de website publiceer ik twee teksten over Spinoza. Een klein inleidend stukje en een kort essay onder de titel Vuur en Glas,  over de lectuur van de Ethica vandaag de dag en waarom het nog steeds een gevaarlijk boek is.  

Eerste Gids-lezing: VIVA BACTERIA!

Lynn Margulis: Beyond Darwin: 3800 Million Years of Evolution of Life on Earth

Han van der Vegt: Twee gedichten voor Charles Darwin

Tijdens de eerste Gids-lezing zal een eerbetoon worden gebracht aan Charles Darwin door in de beste wetenschappelijke traditie zijn evolutietheorie zo stevig en precies mogelijk te bekritiseren. Niemand kan dat beter dan Lynn Margulis, Distinguished University Professor Geosciences aan de universiteit van Massachusetts-Amherst, en schrijver van opwindende boeken als Symbiotic Planet, What is Life (met haar zoon Dorion Sagan) en Acquiring Genomes. Margulis werd als evolutiebioloog wereldberoemd met haar theorie dat bacteriën tijdens de eerste drie miljard jaar van de evolutie meermalen met elkaar zijn versmolten, waarbij de cellen ontstonden van dieren, planten en de andere ‘hogere’ levensvormen, al naar gelang welke bacteriën met elkaar in symbiose gingen leven. Ons eigen lichaam is volgens Margulis in feite een gigantische verzameling bacteriën die zich georganiseerd hebben in cellen en organen, en die met z’n allen zo op elkaar inwerken dat ze een zelfstandig organisme zijn gaan vormen – wij. Tegelijk zijn we deel van een ander, groter organisme dat de aarde omvat: de biosfeer oftewel ‘Gaia’. Margulis’ belangstelling loopt van het allerkleinste tot het allergrootste leven, van geologische voorwerelden tot het leven gezien als kosmisch fenomeen. Lynn Margulis is een van de weinige wetenschappers ter wereld die nog een alomvattende visie hebben, en ze slaat er iedereen mee om de oren die meent dat bacteriën alleen maar ziektekiemen zijn.

Margulis’ (Engelstalige) lezing wordt vooraf gegaan door een optreden van de Nederlandse dichter Han van der Vegt, die zijn ‘anti-darwiniaanse’ poëzie over bacteriën zal voordragen – dit geheel in de traditie van De Gids, het enige blad waarin wetenschappelijke artikelen, poëzie, verhalen en essays gelijkwaardig naast elkaar worden gepubliceerd.

Gids-redacteur Arjen Mulder zal de avond inleiden.

Vrijdag 15 mei, 20.00 uur, De Rode Hoed, Keizersgracht 102 te Amsterdam, 020-6385606.

Entree € 9 (aan de deur) / € 10 (via internet; www.rodehoed.nl), studenten halve prijs.

d e    g i d s – l e z i n g    w o r d t    m o g e l i j k    g e m a a k t    d o o r     h e t    s n s    r e a a l    f o n d s

http://www.literairtijdschrift-degids.nl/ 

 http://www.literairetijdschriften.info/

 Cerno

Strikethru

Californische trend

 Filosofie professor geinterviewd over de ‘onmiddelijkheid’ van het machineschrijven . Dit is een audiofile.  

Een reusachtige schrijfmachine die verschenen is in SecondLife. Alsof Willem Frederik Hermans’ moordzuchtige schrijfmachine aan de Vijzelstraat, zoals die voorkomt in Het Evangelie van O. Dapper Dapper een virtueel tweede leven is begonnen.   

Een orkest uitsluitend bestaand uit schrijfmachines.  

 Twee voorbeelden van software, die het schrijven aan de schrijfmachine nabootsen op een computer.  Visual Typewriter laat een virtuele schrijfmachine op het scherm verschijnen die doet alsof je erop schrijft. En  Blockwriter dat in feite een extreem versimpelde of zo je wilt gehandicapte tekstverwerker is, die het virtuele karakter van wat je typt saboteert.