Op de borrel van de Nederlandse Academie voor Patafysica, oftewel de Bâtafysica gisteren, werd  het Negende Nummer van het tijdschrift de Centrifuge gepresenteerd. Een op A5 formaat geprint en eigenhandig en in eigen beheer gepubliceerd tijdschrift, dat put uit de rijke traditie van de ‘patafysica en haar beoefenaren in de Lage Landen. Dit nummer is bij uitstek geschikt voor mensen die kennis willen maken met de bâtafysica, aangezien het helemaal gewijd is aan de onvoorstelbare verscheidenheid aan pogingen die de afgelopen 138 jaar gedaan zijn om door middel van omschrijving en definitie  vat te krijgen op de wetenschap van denkbeeldige oplossingen. Van kunstenaars, dichters, geleerden, journalisten, muzikanten en theatermakers, uit heden en verleden zijn definities of pogingen daartoe verzameld. Rijk geïllustreerd bovendien. Vijfenzestig bladzijden duizelingwekkende lectuur. Hier een koppeling naar de Bâtafysica website waar men een nummer kan bestellen.

Zoals gebruikelijk presenteerden loslopende Bâtafysici hun eigen onderzoeken en projecten. Bastiaan van der Velden vertelde over zijn biografische onderzoekingen naar Arthur Cravan, geestverwant en voorloper van de ‘patafysica, mythische dichter/bokser die verdween in 1918. Over zijn expositie van gevonden documenten in het jongens-internaat in het Zwiterse St Gallen en de daarmee samenhangende publicaties.

Ing. H.H. Spoorenberg presenteerde zijn A3 vouwblad met teksten en beelden die verband houden met de omzwervingen van het in een schaal van 1:25 gebouwde model van de voorzitter van de Bâtafysica, Het Ing. Woudagemaal, bij Lemmer, Ons Aller Oppergemaal. In een soort Madurodam voor de drie Noordelijke provincies had het in de jaren negentig publiek getrokken, samen met miniaturen van andere beroemde gebouwen uit het Noorden. Na het failisement van het park in Appelscha was OAOjr zwervende.

Ik presenteerde mijn eerste handpalmboekje voor de Bâtafysica. Een nieuwsbrief van het Instituut voor Connectologie, sectie infra-ruimtelijke studieën. Over het beroemde ‘onmogelijke’ doelpunt dat Roberto Carlos uit een vrije trap scoorde op 3 juni 1997 in een vrienschappelijke interland tegen Frankrijk. En vooral over het natuurkundige onderzoek dat twee Fransen deden naar de baan van de bal, dertien jaar lang. Ze schoten met een pistool onder water balletjes af om te verklaren hoe het mogelijk was dat Roberto Carlos om de muur heen schoot terwijl de bal eerst rechtuit leek te gaan, de tribune in. Hier is het omslag van het boekje, dat Ad Vinkenwereld helemaal schreef aan de Olympia SG1 en dat Jasmin Niesten vormgaf en produceerde. Het rode vlekje is het uiteinde van het wollen draadje waarmee het boekje genaaid is.

Toch eens kijken hoe het er voor staat, dacht ik.

Verbluft stelde ik vast dat er maar liefst vijf titels verkrijgbaar zijn als digitaal boek.

Looptijd

Tempo

Straatsofa

Het Middel

De wereld van 609

Hier de link waar ze op een rijtje staan.

Aangezien ik er vast van overtuigd ben dat boeken niet zomaar verdwijnen juich ik alle initiatieven toe die ervoor te zorgen dat ik gelezen kan worden en iets verdien aan wat ik schrijf. Dus leve het e-book.

Het ebook staat in de kinderschoenen, maar ik ben met mijn vijf titels goed vertegenwoordigd.  Van Joost Zwagerman zijn er zes leverbaar, van Mulisch vier, van Hermans vier, van Rosenboom vier en van Atte Jongstra nul.

Nou, ik blij, uitgeverij blij. Als schrijver die gewend is aan bescheiden oplages had ik even de indruk dat Vrouwe Fortuna naar me glimlachte.

Vanochtend ging de telefoon. Ja, een andere jongen van de redactie, die even van me wilde weten of ik het tijdens het gesprek over mijn boek ook wilde hebben over Martin Bril. Luister, zei ik, het speelde die laatste week dat ik de documentaire maakte, er staat iets over in mijn boek, Matthijs was ook een goede vriend, dus het er niet over hebben lijkt me onzin. Maar wel in verhouding; in eerste instantie ben ik er vanwege de vier uur documentaire en het boek.

De redactie-jongen wist genoeg, hij zou me ’s middags nog terug bellen om het voorgesprek af te maken. En inderdaad ging tegen half drie de telefoon. Hij had slecht nieuws, zei hij. De uitnodiging werd ingetrokken, het gesprek ging niet door. De reden? Ja,  de redactie had in een vroeg stadium mij als gast geclaimd, zoals dat heet, omdat ik helemaal niet in beeld geweest was tijdens de uitzendingen rondom de dood van Martin Bril. Maar op dit moment wilde men het daar niet over hebben in DWDD.

Ik drukte hem op het hart dat het daar van mij ook helemaal niet per se over hoefde te gaan. Er was tenslotte meer dan genoeg stof voor een haastig gesprekje van vijf minuten.

Of niet? Nee, de redactie was van mening dat wat er dan over bleef (sic) dwz de vierdelige serie en het boek, over iets ging dat de afgelopen week al veel te veel op de televisie was geweest, namelijk de Hudson herdenking en het vieren vande betrekkingen met New York.

Ik voelde mijn hart roffelen. Tegen de jongen zei ik dat er met mij tot vandaag nooit eerder gesproken was over Martin Bril en diens dood als verplicht onderwerp, of als ware reden van de uitnodiging. En dat  bovendien het andere argument het zwakst denkbare argument was. De serie heeft namelijk helemaal niets te maken met de theater en expositie-activiteiten die nu op de televisie worden verslagen vanuit New York. Je zou iedere verwijzing naar het Hudson jaar zelfs achterwege kunnen laten. En in mijn boek staat weinig over zeventiende eeuws Nieuw Amsterdam, het is een persoonlijk relaas over het maken van een film in het hedendaagse New York. Dat een redactie er niet in slaagt  de mogelijkheden van een interessant gesprek  daarover te zien, beschouwde ik als een brevet van onvermogen, zei ik. Of eigenlijk, nee, inmiddels sprak ik met flinke stemverheffing.

De redactie-jongen zei iets dat er op neer kwam dat zijn naam Haas was. Dat is altijd bij dit soort gesprekken, je praat altijd met iemand die er niet over gaat. Ik zei dat ik ook wel wist dat hij het niet kon helpen, maar dat ik ervan uitging dat hij in mijn positie toch ook zou vinden dat hij onbeschoft behandeld werd.

Ja, dat gaf hij toe. Maar hij klonk een beetje benauwd. Het verdient geen schoonheidsprijs, piepte hij nog.

Daarna schreeuwde ik nog wat in de trant van dat ik nu wist met wie ik van doen had. En dat ik niet vond dat je zo met gasten om kon gaan, maar ik ging luisteren naar het machteloze geluid dat ik maakte en wenste de jongen en zijn redactie veel wijsheid en sterkte toe en hing op. Daarna was ik twintig minuten duizelig van woede.

Nu gaat het al wat beter, dank u.

Iedere redactie is volledig vrij artikelen, gasten of onderwerpen te kiezen en te schrappen. Maar er is geen enkele reden om het gedrag van een redactie, zoals dat van DWDD in dit geval, commentaarloos te laten passeren. Beste Matthijs, Sabine en hoe julie allemaal heten, ik vind dat iedereen mag weten hoe lomp en onsmakelijk jullie dit hebben afgehandeld. Bij deze.

Vandaag, om een uur of vijf, toost ik met mijn uitgever, Tilly Hermans en wat vrienden op het verschijnen van het boek Een maand in Manhattan.

Ik ben net terug uit New York, waar Avro en IDTV-Docs een première regelden van de vierdelige documentaire serie The New York Connection van Roel van Dalen, waarin ik als verteller optreed. We bezochten natuurlijk ook de festiviteiten en voorstellingen op Governor’s Island, de tentoonstelling van Martine Gosselink in het South Sea Port Museum van de de tekeningen, kaarten, schilderijen en documenten over Nieuw Amsterdam. Maar het leukst van alles was zoals altijd gewoon rondlopen door bv Williamsburg in Brooklyn op zaterdag avond en hardlopen in alle vroegte in Central Park, uit eten in de Lower East Side of een hele middag boekwinkels doen.

Heel feestelijk was het om op Schiphol in die winkelpromenade achter de paspoort-controle, even voorbij het filiaal van het Rijksmuseum een grote muur aan te treffen met tekst en beeld en zelfs beeldschermen (touchscreens) over The New York Connection. Er stond een meisje naast dat Nederlands-Engels-talige folders uitdeelde en werkelijk, al die touchcreens deden het.

Aanstaande donderdag 17 september zal ik over de serie en Een maand in Manhattan praten met Matthijs van Nieuwkerk in De Wereld Draait Door. Er wordt dan ook een fragmentje vertoond van de serie.

De eerste aflevering is te zien aanstaande zondag 20 september op Nederland 2, om kwart over acht ’s avonds bij de AVRO.

Vandaag heb ik de tekst ingeleverd van Een maand in Manhattan, mijn literaire logboek bij het maken van de serie The New-York Connection, die vanaf 20 september aanstaande iedere zondag-avond bij de Avro televisie te zien is. Ik vervul in die vier documentaire films van ieder een uur de rol van interviewer en verteller.

Het boek zal verschijnen in september bij uitgeverij Augustus.

De documentaire televisie-serie is gemaakt ter gelegenheid van het Hudsonjaar, dat herdenkt dat Henry Hudson in 1609 in opdracht van de VOC het eiland Manhattan ontdekte en claimde voor de Nederlanders. The New York Connection wil een portret zijn van het hedendaagse New-York, maar gezien vanuit het verhaal van het zeventiende eeuwse Nieuw-Amsterdam.

Roel van Dalen is de regisseur van de serie, waarin uitgebreid aandacht is voor de geschiedenis van zeventiende eeuws Manhattan, door gesprekken met de historici Charles Gehring, Jaap Jacobs en met Russell Shorto, de schrijver van het boek Island at the Center of the World, dat als basis diende voor het project.

Maar we spreken ook een  dominee die illegale immigranten ondersteunt, een rabbi over de geschiedenis van zijn gemeente, een makelaar in een van de duurste appartementen van de stad, een rechter die nieuwe Amerikanen de eed afneemt, een Italiaanse Amerikaan die ziet hoe Chinatown Little Italy opslokt, de officieuze burgemeester van Coney Island, we bezoeken een charity dinner waar de New Yorkse elite samenkomt.

In mijn boek gaat het over het maken van de documentaire, maar ook over mijn zoektocht naar een schrijfmachine, De Olivetti Lettera 32, over wat ik aan het lezen ben over New York, over het hardlopen in Central Park en over de zaken thuis in Amsterdam, die me bezig houden: hoe het gaat met mijn vrouw en kinderen en met een doodzieke, stervende vriend.

Het is maar een klein boekje en heel veel blijft erin onbesproken. Zo ook deze scene, die ik fotografeerde in Greenwich Village. Een man en zijn vrouw wassen de ramen van hun oude huisje op een mooie lentedag. Het is een aandoenlijk gezicht en weinig mensen zouden raden dat deze foto gemaakt is midden in New York. Die man was trouwens voortdurend aan het vitten op zijn vrouw. Hij had heel uitgesproken ideeën over hoe ze de lange steel met de spons moest gebruiken. Maar zij begreep hem niet, of volgde koppig haar eigen plan. Iets, waar hij, daar beneden op de stoep, slecht tegen kon.              

Nu het pamflet Literair Overleven in de winkel ligt moet het een eigen leven gaan leiden. De aftrap vond afgelopen zondag plaats in de Balie waar de SLAA het Grote Literatuur Debat had georganiseerd. Daar zeiden boekverkopers, uitgevers, schrijvers en kritici iets over hoe zij dachten dat de literatuur er voor staat, met als vertrekpunt mijn pamflet.

Een van de sprekers, Daan Stoffelsen van Recensieweb schreef een impressie van de middag en publiceerde zijn speech.

Afgelopen maandag was de tekst van het toespraakje dat ik ter opening van het debat hield te lezen op de opinie-pagina van het NRC Handelsblad. 

In het januari nummer van De Gids verschijnen drie reacties op het pamflet van de hand van respectievelijk Arie Altena, Laurens van Krevelen en René van Stipriaan. 

Besprekingen heb ik nog nergens gezien. Maar ik zal er hier over berichten zodra ik ze zie.

Voor wie het boekje onmiddellijk wil kopen verwijs ik naar de website van uitgeverij Augustus waar het on line kan worden besteld.

De Slaa organiseert op 30 november aanstaande Het Grote Literatuurdebat in de Balie in Amsterdam. Op die bijeenkomst debatteren uitgevers, boekhandelaren, schrijvers en kritici over de vraag hoe de literatuur ervoor staat . Want het mag de laatste jaren goed gaan met de boekenverkoop, er verschijnen ook artikelen, interviews en essays waarin vanuit verschillende invalshoeken en competenties zorgen worden geuit over de literatuur. Ik ben door de Slaa die middag gevraagd mijn zegje te doen en iets te vertellen over mijn pamflet. Verder zullen Willem Desmense, Patricia de Groot, Lisa Kuitert, Kluun, Doeschka Meijsing, Herm Pol, Wim Sluijs, Daan Stoffelen en Jeroen Vullings het woord voeren. Komt allen.