Dirk van Weelden

De eerste vraag uit het publiek was verbijsterend.
Tweehonderd-dertig mensen in een zaal van het Museum of the city of New York aan Central Park hadden zojuist de tweede aflevering van The New York Connection gezien, de documentaire-serie die Roel van Dalen maakte over de sporen van het zeventiende eeuwse Nieuw-Amsterdam in de aard en cultuur van het hedendaagse New York.
Die tweede aflevering ging over wie of wat een ‘echte’ New Yorker is. We stelden vast dat de gemiddelde New Yorker een nietszeggend begrip was, omdat de stad zijn aard en sfeer ontleent aan de enorme hoeveelheid minderheden, die in de loop der eeuwen door de stad getrokken is. NYC is een stad waar niemand tegen een ander kan zeggen, jij hoort hier eigenlijk niet.
Het bolle Amerikaanse mannetje met de luidruchtige stropdas op de eerste rij zei dat het wel een film was die vragen zou oproepen in Nederland, omdat we daar een ‘moorish invasion’ te verwerken hadden.
Moorish invasion, dat is een frase die Geert Wilders gebruikt als hij in de Verenigde Staten een interview geeft.
Roel van Dalen had geen zin in de vraag en gaf mij het woord. Ik legde de man geduldig uit dat er in Nederland op een kleine 17 miljoen mensen nog geen miljoen Nederlanders islamitische wortels heeft en dat de problemen niet in die moorse religie liggen, maar in de moeilijkheden zich aan de moderne tijd aan te passen. En dat hetzelfde gold voor sommige delen van de autochtone onderklasse, die dan racistische reacties vertoonde; of voor christelijke groepen, die hijzelf vast ook kende in de USA, die extremistische politieke denkbeelden koesterden en dokters gingen neerknallen. Het was kortom de angst voor de snelle veranderingen en de daaruit volgende onzekerheden die mensen naar extremistische strohalmen deed grijpen. Of het nu vreemdelingenhaat, jihadisme, christelijk activisme of anarchistische bommenleggerij was.
De man keek me glazig aan. Hij zei niets meer.
Ik heb er nu nog spijt van dat ik die man niet vroeg hoe hij bij die formulering kwam. Zou het iemand zijn van een conservatieve denk-tank of een van de Amerikaanse vrienden van Geert?
Goed beschouwd was het er ook het moment niet voor. Er waren zoveel mensen die iets wilden zeggen en vragen. Het was een feestelijke middag en de meeste mensen hadden meer zin in het vieren van de eerste vertoning en het gelukwensen van de makers, dan in een politieke discussie.