Een lied
Laat ik het simpel houden. Dit is een lied van Chris Knight uit 2003. Muzikaal gesproken is het zo ongeveer klassieke Americana. Gitaar en zang. Een rustige finger picking style en een wat gruizelige stem zonder irritante country-versieringen.
Het lied vertelt over pachtboeren die tussen 1929 en 1941 verdreven werden van hun land omdat zand- en stofstormen hun bouwgrond en boerderijen begroeven. Oorzaak: overmatige ontginning van graslanden en bossen voor de landbouw en jarenlange droogte. Oklahoma, maar ook grote delen van Kansas, Arkansas en Texas veranderden in een zandwoestijn. Armoe, hongersnood, doden en epidemieen, volledige instorting van de landbouw. Tijdens die jarenlange ramp, The Dust Bowl genoemd, sloegen ongeveer een half miljoen mensen op de vlucht. Meestal richting Californië. De omstandigheden waar de vluchtelingen in terecht kwamen onderweg en in Californië waren bar en boos. De geschiedenis, de drama’s die bij deze natuurramp van menselijke makelij horen kun je lezen in The Grapes of Wrath van Steinbeck, en zien in de foto’s die Walker Evans van deze gebeurtenissen maakte.
Er zijn sinds de jaren dertig natuurlijk veel liederen gemaakt die dit typische arme mensen-leed bezingen. Meestal zijn ze niet te harden. Te klef patriottisch, of juist weer te plat links-politiek.
Het vaakst zijn het plastic aandoende smartlappen waarin kinderen sterven in de armen van hun moeder aan de rand van de weg. Een lied over dit onderwerp is goed als het oproepen van het leed niet gladgestreken wordt door de interpretaties achteraf. En de tekstdichter het sentiment in toom houdt.
In dit lied doet de tekst hetzelfde wat de muziek doet: tegelijkertijd een beeld van vertrek/beweging en een moment van stilstand oproepen. In het refrein hoor je de energie die hoort bij de aftocht en de hoop op iets beters. Maar in de coupletten klinkt een steeds terugkerend, in mineur gesteld loopje, dat stilstand en twijfel suggereert. In de tekst tref je haarscherpe beelden aan, die allemaal de rauwheid en onherroepelijkheid van de gebeurtenissen tekenen.
Het afscheid van een plek die al dood is: de put is met zand gevuld, het land onvruchtbaar. De reis gaat per gammele wagen, waarvan onzeker is of hij het redt. Kinderen schuilen tegen kou en zand bovenop de gestapelde meubelen onder een zeiltje. Hardened faces damn the dust and curse the wind. En onderweg wordt de vluchteling opgelicht en uitgescholden door fellow-Americans. Something’s telling me the promised land’s not as promising as it seems. Mooie naief-ironische zin.
De kracht van het lied zit h’m in die pijnlijke stilstand, de constatering dat de verteller en zijn familie ontheemd zijn, en geen plek, geen leven hebben. Maar die vaststelling vindt plaats onderweg, tijdens de reis naar Californië, waarvan beloofd is dat er werk en dus een nieuw leven is. De verteller is wantrouwig, maar toch ook geneigd te geloven in de zegeningen van het beloofde land.
Het punt dat de verbinding vormt tussen de verloren wereld en het nieuwe begin is onheilspellend, een beeld dat angst verraadt. In zijn dromen wordt hij achtervolgd door het beeld van een kapotte ploeg met bloed op het handvat.
Land verliezen is een ramp, maar niet onoverkomelijk. Vreselijk is het verlies van zijn ‘life’s blood’. Oftewel de primitieve kracht om tegen beter weten in optimistisch te zijn en hard te werken. De gave van het zelfbedrog. Broken Plow is een historische miniatuur, maar het geeft indringend beeld en geluid aan de bitterheid en de verlorenheid, die schuilen in het hart van het energieke Amerikaanse optimisme. Chris Knight zingt die regels (de richel waar het sentiment loert) zonder pathetisch rubato of vibrato. Juist droog en bijna achteloos, zo dat ze meer kunnen betekenen.
Chris Knight
Broken Plow
(van de CD The Jealous Kind, 2003)
Broken Plow
Load up the old Dodge truck
We’ll leave what we can’t sell
Cause who needs a sharecropper’s tools
Or a dust filled well.
Take you one last look around
And shed you one last tear
For the broken plow, the broken dreams
The life we’re leaving here
Pull the lines down tight
The kids can ride on top of the load
In the cool of the night
They can crawl underneath the tarp
to stay of the cold
Eleven hundred miles of mountains and sand
We’ll cross them tired and torn
If this beat up truck can carry us
Far enough away from the storm
(refr) We’re going to California there’s work there for a man
Too proud to beg for charity, too poor to make a stand
I pray it’s just the land we’re losing
Not my life’s blood that I leave
On the handles of that broken plow
That haunts me in my dreams
A man at a roadside station
Don’t like dealing with my kind
He’d beat me out of my last dollar
Never looked me in the eye
I heard him call us Okies
Hell, I don’t know what that means
But something tells me
The promised land ain’t as promising as it seems.
We’re going to California…
This restless road is full of strangers
They ain’t no stranger here than me
Hardened faces damn the dust and curse the wind
That drove us from this life and home
We’ll never see again
We’re going to California….
….
Not my life’s blood that I leave
On the handles of this broken plow
That haunts me in my dreams